Nghịch lý ngành gỗ

Thứ Năm, 25/04/2013 22:10

Xuất khẩu dăm gỗ giá thấp, nhập khẩu bột giấy giá cao

Ngành gỗ chế biến trở thành một trong những ngành xuất khẩu (XK) mũi nhọn của cả nước. Ba tháng đầu năm 2013, ngành chế biến gỗ tiếp tục phát triển bất chấp khó khăn về suy thoái kinh tế, bình quân mỗi tháng kim ngạch XK từ 400 - 450 triệu USD. Dự báo cả năm 2013 có thể XK 5,5 tỉ USD so với con số khoảng 4,67 tỉ USD năm 2012.

Diện tích rừng trồng tăng mạnh

Những năm gần đây, nhập khẩu (NK) gỗ giảm dần. Gỗ nguyên liệu NK chế biến năm 2012 chỉ còn 66%. Hai tháng đầu năm 2013 giảm 30% về lượng so với cùng kỳ năm 2012. Theo Bộ Công Thương, năm 2012, XK gỗ, lâm sản Việt Nam đạt kim ngạch khoảng 4,67 tỉ USD, tăng hơn 15% so với năm 2011. Năm 2012, XK gỗ và lâm sản cũng là một trong những lĩnh vực có tỉ lệ xuất siêu cao so với cả nước, ở mức 3 tỉ USD.

Khai thác gỗ từ rừng trồng

Thứ trưởng Bộ NN-PTNT Hà Công Tuấn cho biết 10 năm trước, lượng khai thác gỗ rừng trồng trong nước chưa tới 400.000 m3 gỗ/năm, năm 2012 là 15 triệu m3 trong tổng nhu cầu sử dụng gỗ là 19 triệu m3. Đến năm 2020 sẽ có 22 triệu m3 gỗ nguyên liệu trong nước cung ứng cho nhu cầu chế biến. Với 800.000 ha cao su, chu kỳ khai thác 25 năm, dự tính đến năm 2020 chỉ riêng cao su có thể khai thác 5-6 triệu m3 gỗ nguyên liệu. Với trên 2,5 triệu ha rừng trồng, năm 2020 cung cấp 15-16 triệu m3, chưa kể lượng gỗ phân tán cung cấp hàng chục triệu mét khối.

Ông Tô Xuân Phúc, đại diện Tổ chức Forest Trends, cho biết cả nước hiện có diện tích rừng trồng khá lớn, khoảng 3,5 triệu ha, với sự tham gia canh tác của 1,4 triệu hộ dân. Lượng gỗ khai thác được xấp xỉ 6 triệu m3, trong đó 80% dùng chế biến dăm cho XK và 20% cho chế biến gỗ. Gỗ khai thác từ rừng trồng đáp ứng được 50% nhu cầu nguyên liệu cho chế biến dăm XK.

Không có lợi thế cạnh tranh

Miền Bắc, miền Trung có diện tích và sản lượng gỗ rừng trồng chiếm 70% nhưng chỉ có các cơ sở chế biến dăm mảnh, ván bóc. Thay vì sử dụng nguyên liệu gỗ rừng trồng để sản xuất 65.000 tấn bột giấy thì Tổng Công ty Giấy Việt Nam lại XK hơn 606.000 tấn dăm với giá 125 USD/tấn (nghịch lý là giá NK bột giấy về để sản xuất lên đến 900 - 1.000 USD/tấn).

Thị trường NK gỗ và sản phẩm gỗ thế giới ngày càng đòi hỏi nghiêm ngặt về nguồn gốc nhưng gỗ trong nước chưa đáp ứng được. Diện tích rừng trồng có chứng chỉ FSC chỉ vài chục ngàn hecta. Gỗ trong nước do khai thác sớm nên đường kính gỗ nhỏ, dẫn đến chất lượng thấp, phải phụ thuộc NK để sản xuất hàng có giá trị. Đây cũng là nguyên nhân làm cho ngành chế biến gỗ có tính cạnh tranh thấp trên thị trường.

Hiện hầu hết các doanh nghiệp chưa có mạng lưới phân phối sản phẩm ở nước ngoài vẫn phải qua những tập đoàn bán lẻ. Gỗ nguyên liệu NK chiếm 35%-40% giá thành, ngành công nghiệp phụ trợ chưa có, đa phần phải NK giá cao (chiếm 10%), chi phí bán hàng lên đến 14% nên lợi nhuận của doanh nghiệp chỉ còn khoảng 5% giá trị XK.

Cấp chứng chỉ rừng trồng

Theo ông Nguyễn Chiến Thắng, Chủ tịch Hội Mỹ nghệ và Chế biến gỗ TPHCM (HAWA), rừng là tài nguyên thiên nhiên tái sinh hằng năm nhờ sự phát triển sinh khối cây rừng. Ngành chế biến gỗ sẽ phát triển bền vững khi Nhà nước có bước đi đồng bộ trồng rừng và cấp chứng chỉ về rừng, cũng như có chính sách hợp lý về vốn vay để người trồng rừng không khai thác sớm, hình thành những trung tâm sơ chế ban đầu để cung cấp cho các nhà máy chế biến.

Bài và ảnh: LONG GIANG

Chia sẻ:

Gửi bình luận

Chứng khoán

Thông tin cần biết