Hướng về nông dân, tạo sức đẩy cho nông dân

Thứ Năm, 24/10/2013 19:40

Việt Nam cần điều chỉnh sản xuất lúa gạo về sản lượng cũng như chất lượng

Theo TS Trần Tuấn Anh, Thứ trưởng Bộ Công Thương, những năm gần đây, nhiều nước sản xuất, xuất khẩu gạo đã có những thay đổi lớn về chính sách đối với mặt hàng lúa gạo. Một số nước như Thái Lan, Ấn Độ, Trung Quốc dùng ngân sách rất lớn để mua gạo với giá cao cho nông dân. Một số nước tận dụng lợi thế về điều kiện tự nhiên, đất đai, khí hậu, điều kiện canh tác để làm nên lúa gạo có chất lượng và có thương hiệu. Hiện Myanmar, Campuchia, Pakistan đều nỗ lực gia tăng sản lượng gạo xuất khẩu.

Nguồn cung lớn

Tình hình trên đã làm gia tăng lượng cung gạo toàn cầu, tăng tồn kho tại các nước xuất khẩu và làm thay đổi quan hệ cung cầu. Giá gạo thế giới có xu hướng sụt giảm mạnh kể từ năm 2012. Việt Nam đang đối mặt với các khó khăn, thách thức lớn, rất cần có những nghiên cứu toàn diện để tìm ra các giải pháp và đối sách phù hợp.
 
Một cánh đồng mẫu tại Đồng Tháp Ảnh: Ngọc Trinh

Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam, châu Á tràn đầy gạo do thời tiết thuận lợi và sự hỗ trợ nông dân của chính phủ kết hợp với sản xuất các vụ mùa bội thu. Sự cung cấp thừa và áp lực giải quyết tồn kho trong khi nhu cầu giảm đang kéo giá gạo ngày càng xuống thấp. Thái Lan đang giảm giá xuất khẩu gạo; Ấn Độ đẩy mạnh xuất khẩu, chưa kể đã thông qua chương trình lương thực quốc gia lớn nhất thế giới, hỗ trợ 800 triệu người với chi phí ước tính 18 tỉ USD.

Giá trị hạt gạo xuất khẩu cần được nghiên cứu, xem xét một cách tổng thể trong chuỗi sản xuất, thu mua, tạm trữ, chế biến, bảo quản, xây dựng thương hiệu và tiêu thụ, xuất khẩu. Sản xuất chưa thực sự hướng tới yêu cầu của thị trường, vẫn còn tình trạng sản xuất theo phong trào, theo lợi ích trước mắt (các giống lúa chất lượng thấp, năng suất cao vẫn chiếm tỉ lệ lớn, vượt xa khuyến cáo của ngành nông nghiệp). Sản xuất lúa thơm cũng bộc lộ nhiều vấn đề bất cập, không bảo đảm kỹ thuật canh tác dẫn tới chất lượng không đạt.

Cần thay đổi

Theo GS-TS Nguyễn Văn Luật, nguyên Viện trưởng Viện Nghiên cứu lúa ĐBSCL, tái cơ cấu sản xuất, kinh doanh lúa gạo nên hướng vào lợi ích của nông dân, có tác dụng tạo sức đẩy nông dân tích cực canh tác lúa. Trước hết là khâu gieo trồng, nông dân phải trực tiếp dùng lao động cơ bắp và kỹ năng sản xuất nhiều nhất, các khâu canh tác khác được cơ giới hóa nhiều hơn.

Trong mối quan hệ “bốn nhà”, nhà nông là chủ thể. Trong chuỗi giá trị lúa gạo hàng hóa gia tăng thì cái gốc của chuỗi này đương nhiên là nông dân, nhưng hiện họ đang bị thiệt đơn thiệt kép. Tái cơ cấu phải nhanh và mạnh hơn, trong đó có nền sản xuất lúa bền vững, cải thiện đời sống kinh tế - xã hội của nông dân. Tái cơ cấu sản xuất lúa có mục tiêu chiến lược là tăng thu nhập thuần cho nông dân sản xuất, trên cơ sở này mà có những mục tiêu trước mắt với những bước đi thích hợp.

GS-TS Bùi Chí Bửu, Viện trưởng Viện Khoa học Kỹ thuật Miền Nam, cho rằng dù đang gặp khó khăn về xuất khẩu, Việt Nam vẫn phải giữ vững năng suất lúa tăng đều (có quản lý). Giống lúa C4 (quang hợp có hiệu quả cao) sẽ làm tăng năng suất hơn 40%. Bên cạnh đó, cần cải tiến kỹ thuật bón phân làm gia tăng hiệu quả sử dụng phân đạm từ 40% hiện nay lên 70% trong tương lai; tưới tiết kiệm nước để giảm giá thành...

Thận trọng khi phát triển gạo thơm

Theo GS-TS Bùi Chí Bửu, thách thức trước mắt là cải tiến giống lúa thơm, có hàm lượng dinh dưỡng cao. Thị trường gạo thơm rất hẹp (chỉ chiếm 10% tổng lượng gạo xuất khẩu) do Thái Lan, Ấn Độ và Pakistan chiếm lĩnh. Việt Nam phải thận trọng khi lách vào một khe cửa rất hẹp của thị trường này.


 

Bài và ảnh: LONG GIANG

Chia sẻ:

Gửi bình luận

Chứng khoán

Thông tin cần biết