Chuyển đổi cây trồng để tránh lệ thuộc cây lúa

Thứ Năm, 18/07/2013 21:40

Giá lúa gạo thời gian qua giảm mạnh, do đó cần có mô hình chuyển đổi cây trồng phù hợp để nâng cao đời sống nông dân

Chuyển đổi cây trồng thế nào cho hiệu quả nhưng vẫn ổn định diện tích đất lúa 3,8 triệu ha để giữ vững an ninh lương thực và bảo đảm nông dân lãi 30% là vấn đề được đặt ra tại hội nghị chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên đất trồng lúa kém hiệu quả tại các tỉnh Nam Bộ vừa được tổ chức tại Đồng Tháp. Đây được xem là bài toán khó trong bối cảnh giá lúa giảm, giá vật tư đầu vào tăng và những rủi ro do tác động của biến đổi khí hậu diễn ra ngày càng thường xuyên hơn, ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất của tất cả vụ lúa trong năm.

Nghịch lý

Thời gian qua, một số mặt hàng nông sản xuất khẩu chiếm vị thế cao trên thị trường thế giới, đưa nước ta trở thành một cường quốc xuất khẩu các loại nông sản. Từ năm 2001 đến 2011, sản lượng lương thực có hạt tăng 12,7 triệu tấn, bình quân tăng khoảng 1,27 triệu tấn/năm, kim ngạch xuất khẩu nông sản tăng bình quân 22%/năm. Năm 2012, sản lượng lúa đạt 43,7 triệu tấn, xuất khẩu gần 8,1 triệu tấn gạo, đạt kim ngạch xuất khẩu 3,7 tỉ USD.

Gần đây, ngành xuất khẩu lúa gạo Việt Nam đang gặp nhiều khó khăn, thị trường tiêu thụ thu hẹp, giá gạo xuất khẩu liên tục giảm. Các nước nhập khẩu lúa gạo chính của Việt Nam như Indonesia, Philippines… đã đầu tư tự sản xuất. Chưa kể, Việt Nam đang phải cạnh tranh với các đối thủ lớn như Thái Lan, Ấn Độ, Myanmar nên thị trường xuất khẩu lúa gạo của Việt Nam được dự báo còn gặp rất nhiều khó khăn trong thời gian tới. Thu nhập từ nghề trồng lúa của nông dân sẽ không mang lại hiệu quả như mong đợi.

Trồng bắp hiệu quả hơn trồng lúa

Lâu nay, Việt Nam chỉ tập trung sản xuất lúa, còn những loại cây trồng khác như bắp, đậu nành lại chưa được chú trọng. Trong khi đó, hằng năm ngành sản xuất thức ăn chăn nuôi phải nhập khẩu khoảng 1,5-1,6 triệu tấn bắp hạt, 2,4 triệu tấn khô dầu đậu nành, 600.000 tấn hạt đậu nành và một số nguyên liệu khác. Tổng ngoại tệ chi cho việc nhập khẩu này gần 3 tỉ USD, gần tương đương tổng kim ngạch xuất khẩu gạo.

Cần có đầu ra ổn định

Nghịch lý trên ai cũng thấy, các bộ, ngành cũng đã nhiều lần đề cập nhưng ... hội thảo xong rồi thôi. Trong đề án phát triển ngành trồng trọt đến năm 2020, tầm nhìn 2030, Bộ Nông nghiệp và Phát triển nông thôn đã đưa ra tiêu chí đến năm 2015, sản lượng bắp hạt đạt 6 triệu tấn, con số này đến năm 2020 ổn định 7,5 triệu tấn. Như vậy, so với sản lượng bắp cả nước năm 2012, hiện Việt Nam đang thiếu ít nhất 1,7 triệu tấn bắp hạt mỗi năm.

Vùng đồng bằng sông Cửu Long và Đông Nam Bộ có điều kiện thời tiết thuận lợi cho phát triển chuyển đổi cơ cấu cây trồng. Trong đó, cây bắp và đậu nành cũng được trồng phổ biến những năm trước đây. Tuy nhiên, do sự sắp xếp cơ cấu mùa vụ, cơ cấu giống cây trồng chuyển đổi chưa phù hợp nên việc gia tăng diện tích còn gặp nhiều khó khăn. Hiện còn nhiều tồn tại từ quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, như việc chuyển đổi chưa theo hướng gia tăng giá trị, chưa có nguồn tiêu thụ ổn định, chưa liên kết sản xuất theo chuỗi, chưa gắn sản xuất với chế biến và tiêu thụ sản phẩm. Doanh nghiệp cũng khó thu mua được sản phẩm chất lượng tốt với khối lượng lớn cùng một thời điểm mà khách hàng cần.

Theo báo cáo, Đồng Tháp là tỉnh có diện tích trồng đậu nành lớn nhất đồng bằng sông Cửu Long, năm 2005, diện tích đậu nành của Đồng Tháp lên đến 11.500 ha, nhưng đến năm 2012, do giá đậu nành thấp nên diện tích giảm xuống còn 1.702 ha. Cần Thơ có 8.255 ha đất trồng lúa có khả năng bị ảnh hưởng hạn đầu vụ hè thu và lũ cuối vụ thu đông. Thời gian qua, tại một số địa phương của TP Cần Thơ, nông dân cũng đã dần chuyển đổi từ canh tác lúa xuân hè kém hiệu quả sang trồng các loại cây trồng khác. Hiện doanh thu trồng bắp gần 32 triệu đồng/ha (lợi nhuận hơn 16,5 triệu đồng/ha), hiệu quả hơn so với trồng lúa (doanh thu 22,5 triệu đồng/ha, lợi nhuận 7,8 triệu đồng/ha).

Bài và ảnh: NGUYỄN HẢI

Chia sẻ:

Gửi bình luận

Chứng khoán

Thông tin cần biết